ايروان‌نامه – 2

کمی فاصله افتاد بين ايروان‌نامه‌ی اول و دوم؛ شايد به‌خاطر بی‌حوصلگی‌های من. به هر حال درباره‌ی جوانان ارمنی در «اعتماد ملی» نوشته‌ام که امروز، پنج‌شنبه، چاپ شده (pdf). عکس‌ها از منصور نصيری است و مطلب آزاده عصاران هم درباره‌‌ی سيستم آموزشی ارمنستان خواندنی است. (البته، درکل، صفحه‌ی جوان اعتماد ملی خواندنی است!) عکس زير هم کار منصور است.

مرتبط:
زنان ارمنی
نسل جديد زنان ارمنستان
دانش‌آموزان ارمنی
قصاب

همين‌طور که در پياده‌روهای سنگ‌فرش و عريض يکی از خيابان‌های اصلی ايروان، پايتخت ارمنستان، راه می‌رويم و يکی از هزاران نوع پيراشکی‌شان (حالا فرض کنيد خاچاپوری، پيراشکی سنتی‌شان) را سَق می‌زنيم، اين طرف و آن طرف را می‌پاييم که مبادا سوژه‌ای از دستمان در رود. جز پسران جوان سيگار به دست –که سيگار را با سيگار روشن می‌کنند- و دختران شيک‌پوش، دست‌فروش‌هايی را می‌بينيم ميان‌سال و اغلب زن که همه‌چيز می‌فروشند؛ از پيراشکی‌های خوشمزه و متنوع گرفته تا تخمه و مجله‌های مُد و خرده‌ريزهای زينتی. در يکی از همين چشم‌گردانی‌ها، از پنجره‌ای کوچک در زيرپله‌ای نيم‌چه تاريک، نگاه پيرزنی پشت چرخ‌خياطی جذبمان می‌کند. دست تکان می‌دهيم، می‌خندد. پله‌ها را پايين نرفته، دختر جوانی روبرويمان ظاهر می‌شود. تيپی اسپرت و امروزی دارد: ساده و شيک.

- دو يو نو انگليش؟
و می‌داند. خوب هم می‌داند. برخلاف آدم‌هايی که تمام روز قبل در خيابان‌های ايروان ديده بوديم و هيچ زبانی جز ارمنی و روسی نمی‌دانستند.
هايگويی 21 ساله، که تا مدت‌ها نمی‌توانستيم اسمش را درست تلفظ کنيم و به پيشنهاد خودش او را هلن صدا می‌کرديم، مالک آن خياط‌خانه کوچک و مدير اينترنت کلاب روبرويش است. او در عين حال در دوره کارشناسی ارشد مترجمی زبان انگليسی (به ارمنی) می‌خواند. بدون قضاوت ما خودش می‌گويد مردم کشورش در دو طبقه کاملا مشخص زندگی می‌کنند. بعضی در رفاه کامل و بعضی در فقر بی‌حساب و خب با اين طبقه‌بندی او در گروه اول می‌گنجد.
کلاب اينترنت (همان کافی‌نت خودمان) که دو اتاق دارد و چيزی حدود 20 دستگاه کامپيوتر، مرتب از جوان‌ها پر و خالی می‌شود. يکی از اتاق‌ها در واقع گيم‌نت است. «اين‌جا اينترنت جز چت، استفاده ديگری ندارد. خيلی از دوستان خود من مدتی چت می‌کنند و بعد می‌شنوم که جشن ازدواجشان است وقتی که می‌پرسم، می‌فهمم دامادها همان پسرهايی هستند که در اينترنت ملاقاتشان کرده‌اند.»
هايگويی می‌گويد تازه اين راه باکلاس‌تری است نسبت به پيدا کردن زوج مناسب در ديسکوها و نايت‌کلاب‌ها. چيزی که خيلی در شهر نه‌چندان بزرگ ايروان متداول است.
قيمت هر ساعت استفاده از اينترنت در کلاب‌ها چيزی حدود 350 درام (تقريبا معادل 700 تومان) است. خطوط اتصال به اينترنت dial up و سرعت به نسبت ايران پايين‌تر است.

حالا ديگر هايگويی شده است مترجم ما. می‌گويد همراهی با ما را دوست دارد و به نظرش جالب می‌آيد همراه گروه کوچک روزنامه‌نگار ما باشد. در حرف‌هايش مدام به حکومتشان اعتراض می‌کند، آن‌ها را فاسد می‌خواند و می‌گويد از حال مردم هيچ خبر ندارند. می‌گويد درآمد روزانه خودش چيزی حدود 3 دلار در روز است و اين برای کشوری که انرژی در آن حکم طلا را دارد خيلی کم است.
راست می‌گويد، در هتل کوچک و سه‌ستاره‌ای که ما سه روز اسکان داشتيم، آب گرم جيره‌بندی بود و اتاق‌ها چندان گرم نبودند.
هايگويی به زويا، پيرزن خياط اشاره می‌کند و می‌گويد: «اين زن تنها کم‌تر از اين‌ها درآمد دارد. می‌بينيد که با اين حساب زندگی چقدر سخت می‌شود.» اين را دو روز بعدش که سفرمان را تمديد کرديم و دربدر دنبال جا می‌گشتيم، شيرفهممان شد: همه حاضر بودند خانه‌هايشان را خالی کنند، در اختيار ما بگذارند و شبی بين 20 تا 30 دلار کرايه بگيرند. و ما دردمان گرفت.

شنيده‌ايم ارمنستان در موسيقی و رقص خيلی پيشرفته است. می‌پرسيم و هايگويی به جای جواب دادن دستمان را می‌گيرد و مستقيم به کلاس رقصی می‌برد در همان حوالی. سوار مترو می‌شويم: قطارهايی قديمی اما محکم و خشن. شايد صفت «روسی تمام‌عيار» بتواند تعريفش کند. سرعت وحشتناکش که آدم را ياد تونل وحشت می‌انداخت و باز و بسته ‌شدن درهايش هوشمند نبود و هر آن ممکن بود دستی، پايی، بدنی، ميانش گير کند. با اين حال کار را راه می‌انداخت با صرف کم‌ترين هزينه در مقابل تاکسی‌هايی که بنزين می‌سوزانند: بنزين به قرار ليتری 800 تومان!
کلاس رقص سنتی شاگرد بيشتری دارد، مخصوصا در رده سنی کودکان. اما زيادند جوانانی که به زيبايی رقص لاتين بلدند. انواع تانگوها و رقص‌های دونفره. دارند برای مسابقه‌ای آماده می‌شوند و تمرينشان جدی جدی است. ما مسابقات پاتيناژشان را از دست داده‌ايم چون درست يک هفته بعد رسيده‌ايم به ايروان. گويا روی درياچه‌ زيبا و يخ‌بسته سوان مسابقاتی برپا بوده.
هايگويی از موسيقی سنتی کشورشان می‌گويد که دارد فراموش می‌شود. می‌گويد موسيقی عربی خيلی طرفدار دارد ميان جوانان. با اين حال او ژيوان گاسپاريان را خوب می‌شناسد؛ دودوک‌نواز معروف که سه سال پيش همراه با حسين عليزاده در تهران کنسرتی داشت و علاقه‌مندان زيادی جذب اين ساز سنتی ارمنی‌ها شدند.

در ميانه حرف‌ها و اطلاعاتی که می‌دهد، می‌فهميم نامزدی دارد در شهری ديگر که اتفاقا از راه اينترنت آشنا شده‌اند و همين می‌شود که بحث می‌رسد به ازدواج. می‌گويد در ارمنستان دختران زود ازدواج می‌کنند و معمولا دنبال ادامه تحصيل نيستند. خوش‌پوشی و رسيدن به ظاهر برايشان خيلی مهم است (برعکس پسران) هرچند در ميان طبقه بالای شهری اين اصل زياد هم رعايت نمی‌شود. می‌گويد مراسم عروسی چيزی شبيه همان هفت شب و هفت روز است اگر بخواهد به شکل سنتی برگزار شود. از اهميت موضوع «بکارت» دختران هنگام ازدواج می‌گويد و تاکيد می‌کند پسران ارمنی برای ازدواج مناسب نيستند چون به نام غيرت اجازه فعاليت به دختران را در جامعه نمی‌دهند.
از او درباره حقوق زنان و حقوق بشر و اين‌ها می‌پرسيم که می فهميم اوضاع چندان جالب نيست. گرچه به چشم هم ديده بوديم. در ارمنستان بسياری از مردان به دليل اوضاع نه‌چندان جالب اقتصادی کشور بيکارند ولی چون حاضر به انجام کارهای پست نيستند، زنانشان دست‌فروشی و نظافت می‌کنند و پول اندکی درمی‌آورند. بدتر از همه اين‌که سازمان‌های غيردولتی چندانی در زمينه حقوق زنان فعال نيست. هايگويی از سازمان غيردولتی سوئدی حرف می‌زند که سال پيش به ارمنستان آمده و گروهی از زنان پيش‌رو را با مفاهيم حقوق بشر آشنا کرده. در همين حد.

در ايروان اگر زبان مشترکی با کسی داشته باشيد، پيدا کردن دوست اصلا سخت نيست، چون مردم مهربان، خون‌گرم و مهمان‌نوازی دارد. همين است که از هايگويی جدا نشده، هاروت را پيدا می‌کنيم. پسری جوان،حدودا 30 ساله، که روابط بين‌الملل می‌خواند و در حال ياد گرفتن زبان فارسی است. او مدير يک معاملات املاکی کوچک است و البته با همه اين حرف‌ها اصلا با بقيه پسران ارمنی که سيگار با سيگار روشن می‌کنند متفاوت نيست.
او ديد سياسی خوبی دارد نسبت به مسائل منطقه. از احتمال جنگ کشورش با آذربايجان می‌گويد بر سر قره باغ. از اين می‌گويد که امريکا می‌خواهد همه کشورهای هم‌مرز با ايران را با خود هم‌دست کند و به ايران فشار آورد و بالاخره از سفرش به ايران می‌گويد: «دوره کوتاهی برای ياد گرفتن فارسی آمده بودم تهران. همه چيز عالی و خوب بود اما در کنار آلودگی هوا هيچ چيز بيشتر از سر و صدای موتورسيکلت اذيت نمی‌کرد.»

دور و برمان را که نگاه می‌کنيم، می‌بينيم هر چند شهر ايروان آن‌چنان هم تميز نيست، قوانين ترافيکی چندان اعمال نمی‌شود و پليس‌هايشان انگشت‌شمارند اما سروصدا کم است. کسی بی‌جهت بوق نمی‌زند و حتی يک موتورسيکلت هم در شهر ديده نمی‌شود.
خسته از گپ‌های طولانی روی لبه آب‌نمای وسط ميدان اصلی شهر می‌نشينيم. دورتادورمان روی ستون‌ها پوسترهايی درباره سالگرد قتل عام ارامنه در 24 آوريل 1915 زده شده و گروه‌های جوان از جلوی اين پوسترها رد می‌شوند، خندان.

Comments

Posted by: بابک at April 13, 2006 08:27 AM

Posted by: ناز پسر قرن at April 7, 2006 09:02 PM

Posted by: Khodadad at April 7, 2006 07:30 PM

Posted by: ش - هلو at April 7, 2006 05:38 PM

Posted by: سیاورشن at April 7, 2006 04:08 PM

Posted by: yaloosh at April 7, 2006 03:10 PM

Posted by: آوای رهایی at April 7, 2006 12:41 PM

Posted by: عرش at April 7, 2006 12:33 PM

Posted by: zoha at April 7, 2006 11:38 AM

Posted by: روزبه at April 7, 2006 09:22 AM

Posted by: payan at April 7, 2006 06:02 AM

Posted by: ش - هلو at April 7, 2006 05:01 AM

Posted by: aynaz at April 7, 2006 03:49 AM

Posted by: آرش ( Mother Earth) at April 7, 2006 03:22 AM

Posted by: كوروش ضيابري at April 7, 2006 12:58 AM

Posted by: انجمن فرهنگي هنري سايه(حسين) at April 6, 2006 10:31 PM

Posted by: هما at April 6, 2006 08:42 PM

Posted by: kandou at April 6, 2006 08:18 PM

Posted by: آوای رهایی at April 6, 2006 05:26 PM

Post a comment